Cây xoan có tác dụng gì? Chữa bệnh gì? Có mấy loại? - Cây Thuốc Quanh Ta

Cây xoan (sầu đâu) là cây trồng lấy gỗ nhưng ít người biết nó còn được dùng để chữa bệnh. Cây xoan có thể dùng trị mụn nhọt, lở ngứa hay giun sán. Để hiểu rõ hơn về Cây xoan có tác dụng gì? Chữa bệnh gì? Mua ở đâu? Hãy cùng cây thuốc quanh ta tham khảo thông tin dưới đây nhé!

Cây xoan là gì?

  • Cây xoan thuộc họ xoan và là một loại cây thân gỗ có lá sớm rụng. Nó có nguồn gốc từ Ấn Độ, miền Nam Trung Quốc và Australia. Cây xoan còn có tên gọi khác là sầu đông, sầu đâu, khổ luyện, mạy riển.
  • Cây này có tên tiếng anh là Chinaberry (hay là xoan tàu được trồng chủ yếu ở Trung Quốc), Bead tree, Persian lilac, White cedar…
  • Từ lâu thì cây xoan cũng đi vào thi ca và cũng là 1 trong những loài cây trồng nhiều ở các miền quê miền Bắc. Mỗi nhà hay trồng vài cây ở xung quanh nhà
  • Ở Việt Nam thì có nhiều tỉnh thành trồng cây xoan rừng mang lại giá trị kinh tế như: Tây Nguyên, Kom Tum, Lâm Đồng, Bình Thuận. Mục đích chính là mang lại giá trị kinh tế và phủ xanh đất trống đồi trọc giảm lũ quét và xói mòn đất
Cây xoan là gì?

Cây xoan là gì?

Cách nhận biết cây xoan

  • Cây trưởng thành cao từ 7 – 12m và cũng có nơi cao lên tới 40m như ở Bắc Australia. Đường kính của cây lên tới 60cm
  • Lá xoan mọc so le, cuống lá dài (15cm) với 2 hoặc 3 nhánh lá phức mọc đối. Các lá chét màu lục sẫm ở mặt trên và xanh nhạt hơn ở mặt dưới. Mép lá có khía răng cưa và hai mặt nhẵn.
  • Vào mùa đông thì lá xoan úa vàng và rụng dần.
  • Hoa xoan màu sắc tía nhạt (tím hoa cà) 5 cánh mọc thành chùm, nhị được tập hợp thành ống hình trụ màu tím. Cây xoan ra hoa vào khoảng tháng 2, tháng 3 lịch âm lịch và có quả tháng 6 đến tháng 8 dương lịch. Hoa xoan có mùi thơm dịu nhẹ.
  • Quả xoan có mùi. Tuy nhiên rất nhiều người không thích mùi quả xoan. Quả xoan thuộc dạng quả hạch có hình dạng hình cầu (giống như quả trứng), có vỏ màu xanh khi non và chín thì chuyển sang màu vàng.

Các giống xoan phổ biến hiện nay

Cây xoan rừng

  • Cây xoan rừng là cây gỗ lớn cao 8 – 20m, có lá rụng vào mùa khô. Cây mọc hoang dại ở nhiều nơi vùng núi phía Bắc của nước ta. Và được phân bố ở nhiều nơi khác như: Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ.
  • Thân cân xoan lúc non có lông, sau nhẵn màu nâu nhạt. Lá kép lông chim lẻ mọc so le, dài 20 – 30cm; mọc đối với lá kép là 7 – 15 lá chét dài 4 – 10cm, có cuống ngắn, tròn màu lục. Chùy hoa cao 20cm mọc ở ngọn cành hay nách lá; hoa nhỏ có 5 cánh nhỏ xinh, nhị có đĩa mật.
  • Quả hạch cứng, hình trái xoan dài 2 – 3cm màu vàng, khi chín màu đen.

Xem thêm: Cây xoan rừng có tác dụng gì?

Cây xoan hôi

  • Cây xoan hôi có tên khoa học là Toona sinensis, cao từ 20 – 30m, tán hình ô, vỏ có mùi hôi hăng như tỏi, lá kép long chim. Cụm hoa màu trắng, quả hình bầu dục (gần giống quả trứng) có màu nâu bóng. . .
  • Đây là loài cây ưa sáng, tốc độ sinh trưởng nhanh và thường rụng lá vào mùa khô.
  • Cây thường mọc tự nhiên ở nhiều tỉnh phía Nam Trung Quốc và các tỉnh biên giới phía Bắc nước ta như: Lai Châu, Sơn La, Lào Cai, Hà Giang…
  • Như chúng ta đều biết, tất cả các bộ phận của cây xoan ta, xoan rừng, xoan tía… đều có độc tính đối với con người nếu ăn phải. Tuy nhiên, cây xoan hôi thì khác. Người H’Mong đã sử dụng lá và chồi non của cây xoan hôi dùng làm rau ăn hàng ngày.

Cây xoan ta

  • Xoan ta có hoa màu trắng tím, trong cuống lá dài sẽ có 2 3 lá phức mọc đối. Thân cân xoan ta cao 7 – 12m, thân mọc thẳng vỏ trơn trượt, màu nâu tím. Tán cây mỏng và hạt có dạng khác với cây xoan đào đó là hạt có rãnh múi khế và không chấm ở đầu quả.
  • Sở dĩ có một số nơi gọi cây xoan ta là cây xoan bắc hay cây xoan miền bắc, cây xoan ngoài bắc. Là bởi, cây chủ yếu được trồng và phân bố ở các khu vực vùng quê Bắc Bộ của nước ta.
  • Xoan ta có thớ màu hơi trắng điểm khác biệt với xoan đào có gỗ màu hơi sẫm nên còn được gọi là xoan trắng. Còn xoan lai là cây lai tạo từ xoan ta, cây xoan lai lớn nhanh hơn và được trồng là chủ yếu.

Cây xoan chịu hạn Neem Ấn Độ

  • Cây xoan chịu hạn có tên gọi là cây neem, có nguồn gốc Ấn Độ, thuộc loại cây gỗ nhỏ rụng lá theo mùa. Ở nước ta, cây được trồng nhiều ở Ninh Thuận với cái tên là cây xoan chịu hạn ninh thuận (cây xoan ninh thuận). Nó trông khá giống cây xoan ta, tuy nhiên cây xoan chịu hạn lại không cao, vươn thẳng đứng như xoan ta mà nó phân tán ở tầm 3 – 7m.
  • Cây xoan chịu hạn neem có thân không trơn, hoa màu trắng đài hoa nhỏ như hoa xà cừ. Đây cũng là điểm thứ 2 giúp ta nhận biệt giữa 2 loại xoan ta và xoan chịu hạn.

Cây xoan đỏ

Cây xoan đỏ hay xoan tía là xoan có gỗ đỏ, thường mọc trong khu vực tây nguyên, miền trung có nơi gọi là sầu đâu, một số vùng thì gọi là sầu đông.

Cây xoan có tác dụng gì?

Tác dụng lấy gỗ làm nội thất

  • Xoan là cây có chất gỗ khá tốt. Gỗ có đường vân đẹp, độ cứng tốt nên được ứng dụng rất nhiều trong đồ nội thất như: làm tủ bếp, giường ngủ, tủ áp, vách ngăn, đồ gia dụng khác của gia đình…
  • Để tránh tình trạng cong vênh, co ngót hay nứt nẻ của gỗ trong quá trình sử dụng thì trước khi đi vào thi công sản xuất gỗ cây xoan phải được ngâm bùn ao (nếu ở vùng quê trước đây các cụ hay dùng) hay trải qua quá trình tẩm sấy kỹ lưỡng theo tiêu chuẩn Châu Âu (công nghệ mới hiện nay). Nhằm giúp cho các món đồ dùng từ gỗ xoan có độ bền đẹp theo thời gian.

Làm thuốc trừ sâu

Lá xoan có mùi hắc, độc tính cao nên được sử dụng như 1 loại làm thuốc trừ sâu tự nhiên hoặc làm phân xanh bảo quản lương thực.

Chữa bệnh

Không những tạo bóng mát, cây xoan còn có nhiều tác dụng trong việc chữa bệnh. Tuy nhiên, vì cây xoan có nhiều độc tính nên không được dùng đối với người có tỳ vị hư yếu và phụ nữ có thai. Những bài thuốc có sử dụng xoan thì chỉ được bôi ngoài hoặc rửa chứ không được uống

Làm cảnh

Vì cây xoan có hoa màu sắc tím nhạt đẹp không khác gì mấy so với những loại cây khác nên thường được trồng làm cây bóng mát tạo cảnh ở nhiều nơi như: 2 bên ven đường của những ngôi làng vùng nông thôn quê, bờ sông, suối để tránh sạt lở đất.

Không chỉ vậy, ở những thành phố lớn vì đất chật người đông không có chỗ để trồng thì nhiều nhà lại nghĩ đến việc sử dụng cây xoan bonsai làm cảnh, trang trí thêm cho căn nhà mình.

Cây xoan chữa bệnh gì?

  • Vỏ rễ và vỏ thân xoan được nhân dân ta dùng chữa giun từ lâu đời nhưng vì có độc mà liều lượng dùng thường thiếu chính xác cho nên tuy có nhiều kết quả tốt nhưng cũng đã gây ra một số vụ ngộ độc. Cho nên gần đây ở nước ta hầu như không thấy sử dụng chữa giun, nhưng tại Trung quốc Mỹ, nhân dân dùng vỏ xoan làm thuốc chữa giun kim và giun đũa
  • Chữa bệnh ngứa âm hộ
  • Chữa bệnh ghẻ
  • Chữa ghẻ ngứa
  • Chữa đau lưng

Cách sử dụng cây xoan

Lưu ý, thận trọng khi sử dụng xoan

Thành phần hóa học có trong xoan

  • Vỏ thân và vỏ rễ chứa một ancaloit vị đắng, do Cornish lấy ra lần đầu tiên và được đặt tên là macgosin, có tác dụng diệt giun, ngoài ra còn 70% tanin. Nhưng có tác giả lại cho Macgosin chỉ là một chất nhựa vô định hình
  • Theo một tác giả Nhật bản (Trung Lâm Lợi Bình Dược học tạp chí 1952,72(5):717-718) thì thành phần diệt giun trong vỏ xoan là một chất có tinh thể hình kim không màu, có công thức thô là C9H8O4, độ chảy 154°C. Trong vỏ xoan Melia azedarach L., có chất kulinon độ chảy 138°C, kulacton độ chảy 163-164°5C, tất cả đều là dẫn xuất của euphan”

Các bài thuốc từ cây xoan

Tác dụng chữa giun

  • Chiết vỏ xoan bằng nước đun sôi theo lối sắc thuốc, sau cô thành cao mềm và chiết cao mềm bằng cồn etylic, thu hồi cồn được nhựa màu vàng nâu vị đắng, mùi hăng hăng; làm chết giun lợn trong 30 phút
  • Chiết vỏ xoan bằng nước, sau đó cô dịch chiết tới cao mềm và chiết cao mềm bằng axeton. Bốc hơi axeton, được thứ nhựa màu vàng, nhựa này có tác dụng làm giun lợn chết 20 phút

Chữa bệnh ngứa âm hộ

Dùng 30g vỏ cây xoan, 20g hạt tiêu, 25 lá khuynh diệp tươi, 30g lá đào tươi, 30g hoàng bá tươi, 50g vỏ rễ lựu tươi. Bạn cho tất cả những nguyên liệu rên vào ấm và đun cho sôi kỹ, lọc bỏ bã rồi cho băng phiến vào. Lấy dung dịch này xông hoặc rửa âm hộ. Lưu ý là tuyệt đối không được uống nhé!

Chữa bệnh ghẻ

Dùng 20g vỏ cây xoan, 5 phân chánh tam tiền, 5 phân thạch cao sống, 1 chén rượu trắng, 200g nghệ vàng, 200g cây bông cò, 200g gừng già. Vỏ cây xoan và cây bông cò bạn băm nhỏ, gừng và nghệ thì xắt lát, sau đó bạn giã nát rồi dùng vải lọc lấy phần nước.

Chánh tam tiền và thạch cao sống thì tán thành bột mịn rồi trộn với nước lọc được ở trên. Tiếp tục đổ rượu trắng vào, sắc cho keo lại rồi cho vào trong chai dùng dần. Sau khi tắm bạn lau khô người và bôi thuốc này lên những nôt ghẻ. 1 ngày nên thực hiện 2 lần để cho hiệu quả tốt nhất.

Lấy 1 nắm lá cây xoan, 1 nắm lá cây sá sã, 1 nắm lá cây ngủ ngày, 1 nắm lá cây bông cò. Rửa sạch và cho 3 lít nước vào nấu 30 phút cho sôi kỹ. Chờ nước nguội thì dùng để tắm rồi bôi thuốc trị ghẻ.

Chữa đau lưng

Lá xoan đâu bánh tẻ, nếu tìm được lá mọc từ gốc xoan đã bị chặt là tốt nhất. Bạn đem xao vàng hoặc hơ lửa rồi xoa bớp lên chỗ lưng bị đau. Với cách làm này bạn nhanh chóng đẩy lùi được hiện tượng đau lưng.

Cây xoan mua ở đâu? Giá bao nhiêu 1 kg?

Cây Thuốc quanh ta là địa chỉ bán cây xoan chất lượng, uy tín với hơn 10 năm kinh nghiệm trong nghề. Chúng tôi luôn cố gắng để mang lại những sản phẩm tốt chất, chất lượng nhất nhằm đảm bảo an toàn sức khỏe cho người tiêu dùng với mức giá ưu đãi. Hiện nay giá 1kg cây xoan đang giao động từ khoảng 300.000 đến 500.000 VNĐ. Quý khách có nhu cầu mua vui lòng liên hệ bộ phận chăm sóc khách hàng để đặt hàng ngay.

Trên đây là một số thông tin về cây xoan bao gồm công dụng, cách nhận biết và các bài thuốc quý từ cây xoan. Hy vọng, đây sẽ là những thông tin hữu dụng giúp bạn đọc biết cách lựa chọn, sử dụng dược liệu này để mang tới hiệu quả tốt nhất.

Các bài viết của caythuocquanhta.net chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu thấy bài viết trên có ích, các bạn hãy chia sẻ trên Facebook cho người thân và bạn bè mình biết nhé. Cảm ơn bạn!

Có thể bạn quan tâm:

Cây keo đậu có tác dụng gì? Chữa bệnh gì? Mua ở đâu?

Lương Y Gia Định

Lương Y Gia Định

Mục đích của chúng tôi là sưu tầm, lưu trữ những thông tin y học quý báu, tổng hợp những bài thuốc dân gian, cây thuốc quanh ta hay và bổ ích đến với bạn đọc

Leave a Reply