Cây thược dược có tác dụng gì? Chữa bệnh gì? Mua ở đâu? - Cây Thuốc Quanh Ta

Cây thược dược không chỉ có hoa trắng đẹp, trong y học cổ truyền, thược dược còn là một cây thuốc quý, thường được biết tới qua vị thuốc bạch thược. Vậy, bạch thược là gì? Công dụng của cây thược dược? Cây thược dược chữa bệnh gì? Mua ở đâu? Qua bài viết dưới đây cây thuốc quanh ta sẽ cùng bạn đọc làm sáng tỏ.

Cây thược dược là gì

Trong các loài hoa, mẫu đơn đứng đầu, thược dược đứng vị trí thứ 2. Nên mẫu đơn là “hoa vương”, thược dược là “hoa tướng” (chúng hoa phẩm trung dĩ mẫu đơn vi đệ nhất, thược dược vi đệ nhị, cố vị mẫu đơn vi hoa vương, thược dược vi hoa tướng”). Trong sách Bản thảo cương mục, bộ bách khoa toàn thư về thảo dược của  Đông y, thầy thuốc Lý Thời Trân từng đánh giá như vậy, trước khi nói tới những tác dụng chữa bệnh của hai loài danh hoa.

cay-thuoc-duoc

Cây thược dược

Thược dược tuy chỉ là “hoa tướng”, đứng sau mẫu đơn, nhưng lại được thành danh sớm hơn mẫu đơn. Tương truyền, từ 3.000 năm trước, vào thời Tam Đại (Hạ, Thương, Chu), thược dược đã được trồng để thưởng ngoạn ở rất nhiều nơi, đã rất nổi tiếng, và khi đó người ta còn chưa biết tới hoa mẫu đơn. Khi mới phát hiện ra mẫu đơn, người ta tưởng đó chỉ là một loài thược dược, nên đã gọi mẫu đơn là “mộc thược dược”. Mẫu đơn và thược dược thoáng nhìn rất giống nhau, nên người xưa thường gọi là “hai chị em”. Về sau mới dần dần phát hiện ra rằng, mẫu đơn và thược dược tuy cùng thuộc một họ thực vật, nhưng lại là hai cây khác nhau: thược dược là loài cây thân thảo, còn mẫu đơn là cây thân gỗ. Khi tìm hiểu về tác dụng chữa bệnh, người ta còn thấy mẫu đơn và thược dược khác nhau nhiều hơn: thược dược được xếp vào nhóm các vị thuốc “bổ huyết”, sử dụng chủ yếu để bồi dưỡng cơ thể. Còn mẫu đơn được xếp vào nhóm thuốc “thanh nhiệt lương huyết”, sử dụng chủ yếu khi cơ thể đã bị mắc bệnh.

Nhận dạng cây thược dược

Cây thược dược là một cây thuốc quý, thuộc loại cây cỏ sống lâu năm, có nhiều rễ to, mập, dùng làm thuốc, rễ có cái dài tới 30cm, đường kính 1-3cm, vỏ màu nâu mặt cắt màu trắng hoặc hồng nhạt, cây có nhiều chồi phát triển thành từng khóm, cây cao 0,5-1m. Lá non giòn, dễ gãy, đến màu thu lá vàng và rụng. Lá mọc so le, lá kép gồm 3-7 lá chế trứng nhọn, Lá màu xanh nhạt hoặc sẫm. Hoa to mọc đơn độc, thuộc loại hoa kép, cánh hoa màu trắng, hoặc hồng. Thược dược không những là câu thuốc quý mà là cây kiểng đẹp. Mỗi hoa thường có vài chục hạt, nhưng có nhiều hạt lép.Cây này mới di thực vào trồng ở Sa Pa bắc nước ta. Hiện nay còn phải nhập của Trung Quốc.

Lưu ý, cần phân biệt cây thược dược với mẫu đơn vì hoa của chúng khá giống nhau. Ngoài ra, cũng cần phân biệt cây thược dược có nguồn gốc Trung Quốc với cúc thược dược (hay còn gọi là thược dược tổ ong, nhìn giống hoa cúc hơn) và cây đơn trắng (ở Nam Bộ gọi là bông trang trắng) được trồng nhiều ở Việt Nam.

Công dụng của cây thược dược

Bạch thược (bạch thược dược) là rễ của cây cây thược dược từ 3 – 5 tuổi đã được cắt bỏ đầu đuôi và rễ con, sau đó gọt vỏ ngoài, đun sơ qua nước sôi, lăn tròn rồi phơi hay sấy khô. Theo y học cổ truyền bạch thược cơ vị đắng và chua, tính hàn, được dùng trong nhiều bài thuốc cổ như:

Điều trị bế kinh, rong kinh: Về đặc tính, bạch thược có vị đắng, chua, tính hơi hàn, tốt cho gan và máu. Vì vậy, trong Đông y, vị thuốc này được dùng để điều trị các bệnh phụ nữ (như bế kinh, rong kinh, đau bụng kinh, kinh nguyệt quá nhiều, kinh nguyệt không đều hay huyết trắng lâu ngày không khỏi) cũng như các bệnh về mạch máu (như tắc nghẽn mạch máu, viêm mạch huyết khối). Mặt khác, bạch thược còn thông vào tỳ, phế nên cũng được dùng trong các trường hợp đau bụng, tiêu chảy, kiết lị, đổ mồ hôi trộm, ho đờm và tiểu tiện khó (3) (4).

cay-thuoc-duoc

Công dụng của cây thược dược

Ngoài ra, bạch thược còn giúp lợi tiểu và giảm đau (có thể điều trị nhức đầu, hoa mắt, đau lưng, đau ngực và tê mỏi chân tay). Liều lượng: mỗi ngày dùng 6 – 12 g thuốc sắc (3).

Cây thược dược chữa những bệnh gì

Tính vị theo đông y: Vị đắng, chua hơi hàn, vào 3 kinh can, tỳ và phế có tác dụng nhuận gan, làm hết đau, dưỡng huyết, liễm âm, lợi tiểu, dùng chữa đau bụng, tả lỵ, lưng ngực đau, kinh nguyệt không đều, mổ hôi trộm, tiểu tiện khó.

Thược dược được dùng làm thuốc giảm đau, thông kinh trong những bệnh đau bụng (do ruột co bóp quá mạnh), nhức đầu, chân tay nhức mỏi, còn dùng chữa phụ nữ bế kinh, xích bạch đới lâu năm không khỏi.

Các bài thuốc từ cây thược dược

1. Bài thuốc thược dược cam thảo thang

  • Chuẩn bị: 8g bạch thược cùng với 4g cam thảo.
  • Thực hiện: Cho hai vị thuốc trên vào ấm sắc cùng với 300ml thu 100ml. Chia đều làm 2 lần uống trong ngày với liều lượng 1 thang/ngày. Giúp chữa đau nhức đầu gối kèm cứng khớp không co duỗi được.

2. Bài thuốc quế chi gia linh truật

  • Chuẩn bị: 6g bạch thược, 6g quế chi, 6g phục linh, 6g đại táo, 6g bạch truật, 4g cam thảo cùng với 6g sinh khương.
  • Thực hiện: Các vị thuốc trên đem sắc với 600ml nước trên lửa nhỏ để thu lấy 200ml. Chia đều làm 3 lần uống trong ngày với liều lượng 1 thang/ngày. Có thể đáp ứng tốt với triệu chứng nhức đầu hoa mắt.

3. Bài thuốc hỗ trợ điều trị đái tháo đường

  • Chuẩn bị: 40g bạch thược cùng với khoảng 8g cam thảo.
  • Thực hiện: Hai dược liệu này đem chế thành dạng cao khô sau đó làm thành viên, mỗi viên chỉ khoảng 0,165g. Mỗi lần lấy uống khoảng 4 – 8 viên với tần suất 3 lần/ngày cùng với nước sôi ấm.

4. Bài thuốc chữa ho gà

  • Chuẩn bị: 15g bạch thược cùng với 3g cam thảo.
  • Thực hiện: Cho hai vị thuốc vào ấm để sắc lấy nước uống với liều dùng 1 thang/ngày. Trường hợp ho có đờm thì cho thêm ngô công, địa long và đình lịch vào sắc cùng. Còn trường hợp ho lâu ngày thì cho thêm bách hộ vào uống cùng.

5. Bài thuốc trị bệnh hen suyễn

  • Chuẩn bị: Bạch thược và cam thảo với lượng tùy ý theo tỷ lệ 2:1.
  • Thực hiện: Hai vị thuốc trên đem tán thành bột mịn rồi trộn đều lại với nhau. Mỗi lần dùng lấy 30g thuốc bột đem đun sôi với 120ml nước trong khoảng từ 3 – 5 phút. Để lắng cặn rồi lọc lấy nước uống lúc còn ấm.

6. Bài thuốc chữa xương tăng sinh

  • Chuẩn bị: 30 – 60g bạch thược, 15g uy linh tiên, 15g kê huyết đằng, 12g cam thảo, 12g mộc qua.
  • Thực hiện: Các vị thuốc trên đem cho vào ấm sắc lấy nước uống. Dùng như nước lọc hằng ngày với liều lượng chỉ 1 thang/ngày.

7. Bài thuốc chữa chứng táo bón mãn tính

  • Chuẩn bị: 24 – 40g bạch thược cùng với 10 – 15g cam thảo (đều ở dạng tươi).
  • Thực hiện: Đem hai vị thuốc cho vào ấm sắc lấy nước để uống trong ngày. Dùng với liều 1 thang trên ngày và thường sau 2 – 4 thang sẽ thấy tác dụng.

8. Bài thuốc chữa viêm loét dạ dày

  • Chuẩn bị: 15 – 20g bạch thược cùng với 12 – 15g cam thảo.
  • Thực hiện: Đem các vị thuốc đi sắc lấy nước uống trong ngày, dùng đúng 1 thang/ngày. Bài thuốc này phù hợp cả khi cơ thể khí trệ, có huyết ứ.

9. Bài thuốc chữa đau bụng kinh ở phụ nữ

  • Chuẩn bị: 8g bạch thược, 3g thanh bì, 8g hương phụ, 3g xuyên khung, 3g sinh địa, 3g sài hồ cùng với 2g cam thảo.
  • Thực hiện: Các vị thuốc trên sắc chung với 600ml nước trên lửa nhỏ để lấy phân nửa. Có thể chia thành nhiều lần uống trong ngày, dùng với liều 1 thang/ngày.

10. Bài thuốc trị chứng đau bụng lâm râm trong thai kỳ

  • Chuẩn bị: 20g bạch thược, 8g phục linh, 8g bạch truật, 10g trạch tả, 6g xuyên khung, 6g đương quy.
  • Thực hiện: Các vị thuốc trên đêm sắc để thu nước uống trong ngày khi còn ấm. Hoặc đem tán thành bột mịn rồi trộn cho thật đều. Mỗi lần uống khoảng 8g với 20ml rượu, tần suất 3 lần/ngày.

11. Bài thuốc trị băng huyết, rong kinh

  • Chuẩn bị: 8g bạch thược, 8g can khương, 8g thục địa, 8g mẫu lệ, 8g long cốt, 8g quế lâm, 8g mộc giác giao cùng với 8g hoàng kỳ.
  • Thực hiện: Tất cả cac dược liệu trên đêm tán thành bột mịn rồi trộn đều vào nhau. Mỗi lần dùng lấy 8g uống với nước ấm hoặc rượu nóng vào thời điểm trước bữa ăn, tần suất 3 lần/ngày.

12. Bài thuốc chữa chứng đau bụng, tiêu chảy

  • Chuẩn bị: 8g bạch thược đã sao vàng, 8g phòng phong, 12g bạch truật sao khử thổ, 6g trần bì.
  • Thực hiện: Các vị thuốc trên đem sắc cùng 1 thăng nước trong 10 phút. Chia thành nhiều lần uống trong ngày với liều 1 thang/ngày.

13. Bài thuốc chữa kiết lỵ

  • Chuẩn bị: 12g bạch thược, 6g cam thảo cùng với 12g hoàng cầm.
  • Thực hiện: Đem các vị thuốc sắc chung với 1 thăng nước để lấy 1/2 thăng. Uống trong ngày khi thuốc còn ấm với liều lượng 1 thang/ngày.

14. Bài thuốc chữa lỵ ra máu mủ

  • Chuẩn bị: 40g bạch thược, 20g đương quy, 40g hoàng cầm, 20g hoàng liên, 8g cam thảo, 12g đại hoàng, 8g binh lang, 8g mộc hương cùng với 6g quan quế.
  • Thực hiện: Các vị thuốc trên đem tán thành bột mịn và trộn cho đều. Mỗi lần dùng lấy ra 20g sắc cùng với 2 bát nước đến khi còn 1 bát. Uống 1 lần/ngày khi thuốc còn ấm nóng.

15. Bài thuốc chữa chứng hoa mắt, ù tai, chân tay tê mỏi

  • Chuẩn bị: 20g bạch thược, 16g thục địa, 16g đương quy, 20g toan táo nhân, 12g mạch môn, 8g mộc qua, 8g xuyên khung cùng với 4g cam thảo.
  • Thực hiện: Các vị thuốc đã chuẩn bị đem cho vào ấm để săc lấy nước uống. Sử dụng đúng theo liều lượng 1 thang/ngày.

16. Bài thuốc chữa chứng đau đầu do can dương vượng thượng

  • Chuẩn bị: 12g bạch thược, 12g câu đằng, 12g bối mẫu, 12g phục thần, 12g sinh địa, 12g cúc hoa, 12g trúc nhự, 12g tang điệp, 4g linh dương giác cùng với 4g cam thảo.
  • Thực hiện: Các vị thuốc cho vào ấm sắc cùng nửa thăng nước trong 15 phút. Chia đều làm nhiều lần uống trong ngày với liều lượng chỉ 1 thang/ngày.

17. Bài thuốc chữa đau bụng sau sinh do huyết hư

  • Chuẩn bị: 30g bạch thược, 15g đương quy, 15g gừng tươi cùng 1kg thịt dê.
  • Thực hiện: Cho nguyên liệu vào nồi với lượng nước vừa đủ rồi hầm trên lửa nhỏ cho chín. Nêm nếm gia vị vừa ăn, ăn thịt dê đồng thời uống nước hầm khi còn ấm.

18. Bài thuốc chữa thiếu máu

  • Chuẩn bị: 10g bạch thược, 8g xuyên khung, 15g sinh địa cùng 1 con gà ác.
  • Thực hiện: Gà ác cho vào nồi hầm nhừ. Các vị thuốc còn lại đem thái nhỏ rồi ngâm vào nửa cốc rượu trong khoảng 10 phút. Sau đó cho vào gà và tiếp tục hầm nhừ rồi ăn khi còn nóng.

19. Bài thuốc trị suy dinh dưỡng thể khô

  • Chuẩn bị: 8g bạch thược, 8g đơn quy, 8g xuyên khung, 8g  bạch truật, 8g thục địa, 6g phục linh cùng với 4g cam thảo.
  • Thực hiện: Các vị thuốc trên cho vào ấm sắc lấy nước uống trong ngày với liều 1 thang/ngày. Trường hợp bị loét khô giác mạc thì thêm cúc hoa và kỷ tử mỗi vị 8g. Nếu có phù dinh dưỡng thì thêm 12g phục linh cùng 2g quế chi. Nếu loét miệng thì thêm 6g thăng ma, 6g ngọc trúc và 4g hoàng liên. Nếu có lắng đọng sắc tố thì thêm a giao và hoàng kỳ. Trường hợp có sốt xuất huyết thì thêm rễ cỏ tranh và sinh địa mỗi vị 12g.

20. Bài thuốc chữa tai biến và chảy máu não do huyết áp cao

  • Chuẩn bị: 16g bạch thược, 15,5g cam thảo, 15,5g lá sen, 12,5g đỗ trọng, 10g sinh địa, 10g mạch môn cùng với 10g tang ký sinh.
  • Thực hiện: Các vị thuốc trên đem cho vào ấm sắc rồi chia làm nhiều lần uống trong ngày. Dùng liên tục bài thuốc trong vòng 7 ngày.

21. Bài thuốc chữa chứng viêm tắc động mạch chi

  • Chuẩn bị: 16g bạch thược, 16g phụ tử chế, 16g đảng sâm, 16g ý dĩ, 16g ngưu tất, 16g hoàng kỳ, 16g quy bản, 16g hổ cốt, 16g đỗ trọng, 16g sinh địa, 20g hoàng bá, 20g đan sâm, 4g cam thảo, 8g quế chi, 8g binh lang, 8g trần bì, 8g tế tân, 12g xuyên khung, 12g hồng hoa, 12g phòng kỷ, 12g mộc qua, 12g đào nhân, 12g độc hoạt, 12g tần giao, 12g uy linh tiên, 12g phục linh, 12g hoàng cầm, 12g tùng tiết, 12g đương quy.
  • Thực hiện: Các vị thuốc trên đem cho vào nồi nấu thành dạng cao lỏng rồi dùng uống hằng ngày.

22. Bài thuốc chữa đau dây thần kinh hông do thoái hóa cột sống

  • Chuẩn bị: 12g bạch thược, 12g độc hoạt, 12g ngưu tất, 12g phục linh, 12g đại táo, 12g đương quy, 12g thục địa, 12g đảng sâm, 12g tang ký sinh, 6g quế chi, 6g tế tân, 8g cam thảo, 8g phòng phong, 8g đỗ trọng.
  • Thực hiện: Các vị thuốc cho hết vào ấm sắc chung với 1 thăng nước trong 15 phút. Chia làm nhiều lần uống, dùng 1 thang/ngày.

23. Bài thuốc chữa động thai do chấn thương, vấp ngã

  • Bài thuốc 1: Cần chuẩn bị 12g bạch thược, 16g tang ký sinh, 8g a giao, 8g đương quy, 8g đỗ trọng, 12g tục đoạn cùng với 10g rễ cây gai. Các vị thuốc này đem cho vào ấm để sắc lấy nước uống ngày 1 thang.
  • Bài thuốc 2: Chuẩn bị 12g bạch thược, 12g bạch truật, 12g thục địa, 12g tục đoạn, 12g hoàng kỳ, 12g mẫu lệ, 8g hoàng cầm, 8g đỗ trọng, 8g đương quy, 8g ngải diệp, 8g địa du, 8g hương phụ, 8g ngải diệp, 16g đảng sâm, 6g xuyên khung cùng 4g cam thảo. Các vị thuốc này đem sắc để lấy nước uống hằng ngày với liều 1 thang/ngày.

24. Bài thuốc chữa động thai do khí huyết hư có kèm ra máu

  • Chuẩn bị: 12g bạch thược, 16g đảng sâm, 12g thục địa, 12g đỗ trọng, 8g đương quy, 6g trần bì cùng với 4g cam thảo.
  • Thực hiện: Cho tất cả các vị thuốc trên vào ấm sắc với 1 thăng nước uống trong ngày. Có thể chia làm nhiều lần uống nhưng chỉ duy trì 1 thang/ngày.

Đọc thêm: Cây thiên lý là gì? Chữa bệnh gì? Mua ở đâu?

Lưu ý khi sửa dụng cây thược dược chữa bệnh

  • Không nên phơi củ thược dược dưới nắng quá to để tránh nứt hoặc cong củ.
  • Dùng củ thược dược quá liều có thể gây co quắp, mê sảng và thậm chí tử vong. Vì vậy, cần tham khảo thêm ý kiến bác sĩ về liều lượng và những tương tác, kiêng kị khi dùng thuốc.
  • Không dùng chung bạch thược với lê lô vì bạch thược phản lê lô. Bên cạnh đó, nếu bị đau bụng do lạnh, huyết mạch ngưng trệ thì nên sao bạch thược với rượu trước khi dùng để hiệu quả hơn.

Mua cây thược dược ở đâu? Giá bao nhiêu 1 Kg?

Cây Thuốc quanh ta là địa chỉ bán cây thược dược chất lượng, uy tín với hơn 10 năm kinh nghiệm trong nghề. Chúng tôi luôn cố gắng để mang lại những sản phẩm tốt chất, chất lượng nhất nhằm đảm bảo an toàn sức khỏe cho người tiêu dùng với mức giá ưu đãi. Hiện nay giá 1kg cây thược dược đang giao động từ khoảng 320,000 đến 380.000VND Quý khách có nhu cầu mua vui lòng liên hệ bộ phận chăm sóc khách hàng để đặt hàng ngay.

Trên đây là một số thông tin về cây thược dược bao gồm công dụng, cách nhận biết và các bài thuốc quý từ cây thược dược để chữa bệnh phụ nữ. Hy vọng, đây sẽ là những thông tin hữu dụng giúp bạn đọc biết cách lựa chọn, sử dụng dược liệu này để mang tới hiệu quả tốt nhất.

Các bài viết của caythuocquanhta.net chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu thấy bài viết trên có ích, các bạn hãy chia sẻ trên Facebook cho người thân và bạn bè mình biết nhé. Cảm ơn bạn!

Lương Y Gia Định

Lương Y Gia Định

Mục đích của chúng tôi là sưu tầm, lưu trữ những thông tin y học quý báu, tổng hợp những bài thuốc dân gian, cây thuốc quanh ta hay và bổ ích đến với bạn đọc

Leave a Reply