Chè Shan tuyết là loại trà ngon và quý, nổi tiếng khắp trong và ngoài nước. Về tên gọi, có lẽ không khó để hình dung về những búp trà thơm ngon, có xuất xứ từ miền núi (“Shan”) với lớp lông dưới trắng mịn như tuyết, từ đó làm nên tên gọi độc đáo: trà Shan tuyết (hay trà Shan tuyết cổ thụ). Tuy nhiên, điểm làm nên sự độc đáo của loại trà này còn nằm trong giá trị và tính chất của nó.

Cây chè shan tuyết

  • Tên khác: Trà tuyết, trà san tuyết, chè suối giàng, chè shan tuyết, chè cổ thụ, chè H’ Mông…
  • Tên khoa họcCamellia sinensis var.assamica, thuộc họ Chè: Theaceae
  • Bộ phận dùng: búp chè và lá non.
  • Tính vị: mùi thơm, vị ngọt hậu.
  • Công dụng chính: Phòng bệnh, giảm mệt mỏi, giảm lão hóa, giúp tinh thần sảng khoái và

Cây Chè tuyết Suối Giàng lá to, lá chè shan tuyết dài tới 30cm, dày và có màu xanh đậm, sẫm, búp chè to mập mạp. Mặt lá có phủ một lớp lông tơ mỏng, giống như có tuyết phủ lên, nên được gọi là chè Shan tuyết. Quần thể cây chè Shan tuyết cổ thụ Suối Giàng mọc tự nhiên trên dãy Hoàng Liên Sơn, ở độ cao từ 1.300 -1.800 m so với mặt nước biển, quanh năm được bao bọc bởi mây mù, tuổi đời từ 100 đến 400 năm. Những cây chè cổ thụ này được các nhà khoa học xác định đây là thủy tổ của cây chè trên thế giới. Đã được Hội Bảo vệ thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận là Cây di sản Việt Nam.

Cây chè shan tuyết cổ thụ Suối Giàng

Điểm độc đáo của chè Shan tuyết

Khác với nhiều loại trà khác, trà Shan tuyết được sao chế từ những búp lá non tơ (thường là “một tôm hai lá”) của những cây trà tuyết cổ thụ, thậm chí có cây lên đến hàng trăm năm tuổi. Cây có tên khoa học là: Camellia sinensis var.assamica, thuộc họ Chè: Theaceae.

Đặc biệt, loại trà này chỉ thích hợp với những vùng núi cao và chỉ những cây mọc ở độ cao từ 800m trở lên thì mới cho ra trà ngon! Với trà Shan tuyết, cây mọc ở vị trí càng cao, khí hậu càng lạnh thì tinh chất tích lũy càng nhiều và hương vị càng ngon.

Để tổng kết về đặc trưng của trà Shan tuyết, người ta thường gói gọn trong hai cụm từ, đó là “năm cực” và “sáu không”.

– “Năm cực” ở đây là: cực hiếm, cực sạch (vì mọc trên cây cao), cực đẹp, cực ngon và cực khổ (vì công đoạn hái trà Shan tuyết rất cực, phải trèo lên cây cao để hái những búp lá non nhất).

– “Sáu không” ở đây là: không bón phân dưỡng, không dùng thuốc trừ sâu, không dùng thuốc kích thích sinh trưởng, không ép cây lấy năng suất, không chặt đốn và không cần tưới nước (cây lấy nguồn nước từ tự nhiên).

Có thể nói, trà Shan tuyết là loại trà được trời nuôi dưỡng, hấp thụ cái chất sạch của đất trời và là tinh hoa của vùng Tây Bắc.

Cây chè shan tuyết cổ thụ Suối Giàng

Những công dụng của chè Shan tuyết

Thật không ngoa khi nói rằng khó có loại trà nào lại đạt được độ sạch và độ an toàn như trà Shan tuyết.

Không chỉ giúp thư giãn, tỉnh táo, trà Shan tuyết còn có các tác dụng như:

Làm hưng phấn tinh thần.
Chống oxy hóa và làm chậm lão hóa.
Hạ đường huyết: Flavanol từ dịch chiết trà Shan tuyết có tác dụng hạ đường huyết.
Ngăn ngừa bệnh vi mạch thận: Theo tạp chí Yonsei Med Journal, kết quả nghiên cứu trong ống nghiệm và trên thực nghiệm đều cho thấy trà Shan tuyết giúp ngăn ngừa biến chứng của bệnh tiểu đường (như bệnh thận đái tháo đường, hay còn gọi là bệnh vi mạch thận)
Kháng khuẩn, ngăn ngừa bệnh tật: Theo tạp chí Original research article, kết quả nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy các phân lập từ trà Shan tuyết giúp kháng khuẩn, đặc biệt là vi khuẩn E.coli. Ngoài ra, trà Shan tuyết đã lên men còn giúp kháng khuẩn và chống oxy hóa đáng kể, từ đó giúp cơ thể khỏe mạnh và ngăn ngừa bệnh tật
Làm thực phẩm: Ở miền Bắc Thái Lan, người ta còn dùng trà Shan tuyết đã lên men như một món ăn nhẹ, họ nhai và nuốt nước trà và điều này được xem như một tập quán (theo Journal of Ethic Foods).
Làm mặt nạ dưỡng da: Với các bạn gái thích làm đẹp thì đắp bã trà Shan tuyết sẽ giúp da sạch mịn và khỏe hơn. Ngoài ra, vì trà Shan tuyết cực sạch nên các bạn cũng có thể an tâm về độ an toàn của nó.

Cây chè shan tuyết cổ thụ Suối Giàng

Điều kiện sinh thái

Do vị trí địa lý của khu vực quanh năm mây mù bao phủ, thời tiết se lạnh hơi sương, nên cây chè Shan tuyết ở đây ít khi bị sâu bệnh. Lá cây hình dáng đẹp và búp chè rất khỏe mạnh, khi pha trà thường cho ra nước sánh vàng như màu mật ong, uống vào dư vị ngọt thanh mát và rất thơm. Búp chè shan phủ phấn tuyết trắng, cuộn hương tinh khiết thanh cao của mây gió núi ngàn.

Cây chè càng già, thân càng trắng mốc, tạo hình uốn lượn xù xì, lá càng xanh ngắt một vẻ đẹp tự nhiên. Búp non vẫn lên xanh trên những thân chè xù xì trắng mốc, bám chắc rễ trên sườn núi cheo leo, làm nên cảnh sắc vườn chè cổ thụ độc đáo không thể quên. Cây chè đại thụ có tuổi đời lâu nhất trên 400 năm có thân khỏe, chu vi bằng một người ôm, tán xòe rộng hơn 20 mét vuông và mỗi vụ chè, cây vẫn cho thu hoạch trên 20 kg chè búp.

Thu hoạch chè shan tuyết Suối Giàng

Một năm, chè Shan tuyết Suối Giàng cho thu hoạch ba vụ, trong đó vụ cuối khoảng tháng 8-9 âm lịch. Khâu thu hoạch và chế biến chè đều làm thủ công. Sau khi hái bằng tay, chè phải được sao trong chảo cho khô. Ngoài việc chú ý đến củi thì khi sao phải khéo léo để không làm rơi hết những tuyết trắng bám ở búp chè. Để pha một ấm chè ngon, người dân địa phương thường dùng ấm đất nung già và nước suối lấy từ trên núi đun sôi đủ độ. Sau khâu tráng chè thì chế nước sôi vào đầy ấm để bọt trào ra ngoài, đậy nắp lại chờ khoảng 10 phút. Chè được rót làm hai lượt để các chén có màu và vị như nhau.

Vào vụ hái chè, cả bản Mông Suối Giàng thơm ngào ngạt. Vị chè chan chát, đặc quánh tưởng như có thể xắt ra mà nếm trên đầu lưỡi, quyến rũ lan tỏa trong không gian, nồng nàn đến mức có cảm giác chẳng uống mà cũng thấy say say.

Lưu ý khi dùng chè Shan tuyết

– Không uống trà vào lúc đói để tránh cồn cào bao tử và không uống trà đã để qua đêm. Bên cạnh đó, không nên uống trà vào buổi tối để tránh mất ngủ.

– Không lạm dụng trà Shan tuyết như nước uống hàng ngày và mỗi ngày chỉ nên dùng dưới 4 ly nhỏ.

– Về độc tính: Kết quả nghiên cứu cho thấy dùng trà Shan tuyết ở liều cao có thể gây rối loạn sự lắng đọng can xi. Bên cạnh đó, kết quả thí nghiệm (trên động vật) cho thấy dùng quá liều trà Shan tuyết đen có thể gây rối loạn sự phát triển phôi thai và làm xương phát triển bất thường.

Chè Shan tuyết Suối Giàng xưa nay được xếp hàng “đầu bảng” các loại chè. Người ở Suối Giàng quý cây chè của mình lắm. Ở đây, trong lễ cúng “ma nhà” cùng với con gà trống mà người Mông thờ cúng thiêng liêng, luôn có cành chè mới hái trên sườn núi và ấm chè do đích thân người chủ gia đình mới pha. Cùng với lời khấn cầu về sức khỏe và sự tiến bộ cho mỗi người trong nhà, là lời khấn cầu cho cây chè của mình luôn xanh tốt và cho nhiều búp non. Nguyện ước về tương lai giản dị đó cũng giống như nguyện ước của đồng bào ở các thôn, bản dân tộc khác về sự ấm no, an bình sẽ đi cùng với những gì cha ông đã trao truyền lại.

Tìm hiểu thêm các loại chè khác tại: https://chetaxua.com

0 0 vote
Đánh giá bài viết
Theo dõi
Thông báo về
guest
0 Bình luận
Inline Feedbacks
Xem tất cả các ý kiến